Ông Ngô Sỹ Hoài khuyến nghị doanh nghiệp gỗ chuẩn bị kịch bản thuế cao trong hai năm 2027-2028, thay vì kỳ vọng chính sách thay đổi sau bầu cử lưỡng viện.
Khuyến nghị được đưa ra trong bối cảnh Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành gỗ. Theo số liệu Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) tổng hợp, năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 17,2 tỷ USD gỗ và sản phẩm gỗ, trong đó Hoa Kỳ đạt 9,46 tỷ USD, chiếm gần 55%. Trong 10 tháng đầu năm 2026, thị trường này chiếm gần 50% tổng kim ngạch 15 tỷ USD của ngành, tương đương khoảng 7,5 tỷ USD.
Với quy mô này, ông Hoài cho rằng ưu tiên của doanh nghiệp là bảo đảm hiệu quả đơn hàng và khả năng thích ứng với chính sách. Duy trì doanh thu cần đi cùng kiểm soát lợi nhuận, dòng tiền và nghĩa vụ tuân thủ.

Tính chi phí theo từng nhóm hàng
Văn bản Nhà Trắng ngày 31/12/2025 quy định hoãn một năm việc tăng thuế theo Điều 232 của Luật Mở rộng thương mại năm 1962 đối với một số sản phẩm gỗ. Theo đó, từ ngày 1/1/2027, mức thuế đối với một số sản phẩm gỗ bọc đệm thuộc phạm vi áp dụng tăng từ 25% lên 30%. Một số sản phẩm tủ bếp, tủ phòng tắm tăng từ 25% lên 50%, có ngoại lệ liên quan đến thỏa thuận với đối tác.
Đây là lịch đã công bố và mốc doanh nghiệp cần theo dõi trước mắt là ngày 1/1/2027, bởi thời điểm này đến trước ngày Quốc hội Hoa Kỳ khóa mới bắt đầu nhiệm kỳ, vào ngày 3/1/2027.
“Doanh nghiệp không thể đặt kế hoạch giao hàng đầu năm trên giả định Quốc hội mới sẽ kịp ngăn việc tăng thuế”, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VIFOREST chia sẻ và lưu ý thêm, doanh nghiệp phải đối chiếu mã hàng, mô tả sản phẩm, xuất xứ và thời điểm làm thủ tục nhập khẩu. Việc xác định tổng nghĩa vụ thuế còn cần xem xét quy định về quan hệ giữa các biện pháp thuế, tránh lập phương án giá từ một mức thuế riêng lẻ.
Sau cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11, Đảng Dân chủ giành đa số tại cả Hạ viện lẫn Thượng viện Hoa Kỳ. Tuy nhiên, theo ông Hoài, thay đổi này chưa đủ cơ sở để dự báo chính sách thuế đối với đồ gỗ Việt Nam sẽ được điều chỉnh theo hướng thuận lợi. Các thay đổi chính sách, nếu có, vẫn phải thực hiện theo thẩm quyền và trình tự pháp lý.

Ông đề nghị doanh nghiệp xây dựng phương án cho cả trường hợp điều kiện tiếp cận thị trường thuận lợi hơn và trường hợp thuế cao kéo dài. Hợp đồng cần làm rõ trách nhiệm khi thuế thay đổi, điều kiện giao hàng và thanh toán. Quyết định mở rộng công suất phải gắn với khả năng tiêu thụ có lợi nhuận sau chi phí.
Phòng vệ thương mại cũng cần được theo dõi riêng. Điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp được tiến hành theo quy trình pháp lý, có sự tham gia của Bộ Thương mại (DOC) và Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (ITC).
Theo ông Hoài, kết quả bầu cử không thay thế hồ sơ điều tra hoặc tự động xóa nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp cần chuẩn bị dữ liệu chi phí, sản xuất và nhân lực phối hợp khi có yêu cầu, nhất là những nhóm sản phẩm đang hoặc có nguy cơ liên quan đến vụ việc thương mại.
Ông cũng lưu ý việc dịch chuyển đơn hàng giữa các nước cung ứng có thể tạo cơ hội nhưng đòi hỏi kiểm soát xuất xứ chặt chẽ. Hồ sơ phải phản ánh đúng nguyên liệu, công đoạn và hoạt động sản xuất thực tế; việc khai báo phải đáp ứng quy định áp dụng với từng sản phẩm.

Làm rõ lợi ích từ dòng gỗ hai chiều
Một cơ sở để duy trì hợp tác với Hoa Kỳ được ông Hoài nhấn mạnh, là sự tham gia của doanh nghiệp hai nước trong chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đến chế biến, phân phối và bán lẻ.
Số liệu VIFOREST tổng hợp cho thấy Việt Nam nhập khẩu khoảng 325 triệu USD gỗ từ Hoa Kỳ năm 2024, tăng lên gần 600 triệu USD năm 2025. Trong 10 tháng đầu năm 2026, giá trị nhập khẩu đạt gần 700 triệu USD, chủ yếu là gỗ tròn và gỗ xẻ phục vụ chế biến. Hiệp hội dự báo cả năm có thể vượt 800 triệu USD.
Ông Hoài cho rằng dòng nguyên liệu này giúp làm rõ lợi ích thương mại hai chiều. Với những sản phẩm sử dụng gỗ Hoa Kỳ, thay đổi đơn hàng tại Việt Nam có thể tác động tới nhu cầu nguyên liệu từ các nhà cung cấp Hoa Kỳ. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cần được chứng minh bằng dữ liệu của từng chuỗi sản phẩm.
Ông đề xuất hiệp hội cùng đối tác xây dựng hồ sơ cụ thể về nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp tham gia, phân khúc tiêu thụ và tác động của thuế tới chi phí, giá bán. Những thông tin này có thể hỗ trợ trao đổi với các bên liên quan tại Hoa Kỳ.
Theo ông, hoạt động kết nối cần được duy trì với đối tác, dựa trên lợi ích kinh tế cụ thể. Việc mua nguyên liệu Hoa Kỳ không mặc nhiên giúp sản phẩm sản xuất tại Việt Nam được miễn hoặc giảm thuế. “Mọi ưu đãi đều cần căn cứ pháp lý cụ thể”, vị phó chủ tịch bày tỏ.
Nguồn gốc hợp pháp của nguyên liệu là một nội dung khác cần tiếp tục củng cố. Việt Nam và Hoa Kỳ có thỏa thuận năm 2021 về khai thác và thương mại gỗ bất hợp pháp. Tháng 5/2026, Nhóm công tác về gỗ hai nước tiếp tục họp tại Washington để rà soát thực hiện.
Ông Hoài đánh giá đây là nền tảng hợp tác cần được duy trì thông qua kiểm soát nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và trao đổi kỹ thuật. Theo ông, tuân thủ thực chất giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu thị trường và giữ độ tin cậy với khách hàng.

Giữ lợi nhuận, tiến gần người mua
Bên cạnh thuế, ông Hoài cho rằng sức mua mới là yếu tố doanh nghiệp phải theo dõi sát khi quyết định cơ cấu sản phẩm và quy mô sản xuất. Nhu cầu đồ gỗ tại Hoa Kỳ còn phụ thuộc thu nhập, thị trường nhà ở, chi phí tín dụng và khả năng chi tiêu của hộ gia đình.
Trong trường hợp chi phí thuế cao trong khi sức mua hạn chế, nhà nhập khẩu có thể điều chỉnh giá mua, chia nhỏ đơn hàng hoặc thay đổi nguồn cung. Doanh nghiệp xuất khẩu cần tính tác động tới lợi nhuận, vốn lưu động và khả năng thu hồi công nợ.
Ông lưu ý sản lượng hoặc doanh thu được duy trì chưa phản ánh đầy đủ sức khỏe doanh nghiệp. Phần giá trị còn lại sau chi phí, khả năng trả lương và nguồn lực tái đầu tư cần được xem xét cùng nhau. Cạnh tranh cũng phải được đánh giá trong tương quan với những nước cung ứng có điều kiện tiếp cận thị trường khác Việt Nam.
Để tăng khả năng giữ khách hàng, ông Hoài đề xuất doanh nghiệp đầu tư vào thiết kế, chất lượng và dịch vụ phù hợp với từng nhóm người mua. Việc chuyển từ gia công theo mẫu sang chủ động thiết kế, phát triển thương hiệu cần dựa trên nguồn lực và đầu ra cụ thể.
Trên cơ sở đó, ngành gỗ cần chọn rõ phân khúc, địa bàn và kênh bán hàng trước khi phát triển sản phẩm. Các dòng nội thất điều chỉnh tư thế, đa chức năng hoặc tích hợp tiện ích có thể được nghiên cứu, song phải tính cùng nhu cầu thực tế, chi phí phát triển, thuế và yêu cầu kỹ thuật.
“Khuyến nghị hợp tác với nhà thiết kế am hiểu thị trường Hoa Kỳ ngay từ đầu”, ông phân tích và nói thêm, rằng các mẫu sản phẩm cần được kiểm tra về độ bền, an toàn, khả năng bảo trì và lấy phản hồi người mua trước khi sản xuất lớn.
Khả năng phục vụ sau nhập khẩu cũng cần được tính vào phương án kinh doanh. Theo ông, doanh nghiệp có thể nghiên cứu hợp tác với đại diện bán hàng, nhà phân phối và đơn vị logistics để đáp ứng đơn hàng nhỏ, giao nhanh. Phương án tự đầu tư kho chỉ nên được quyết định sau khi đánh giá đầu ra, vòng quay tồn kho và vốn lưu động.
Với hội chợ, ông đề xuất chuẩn bị sớm khách hàng mục tiêu, lịch hẹn, tài liệu sản phẩm và người phụ trách liên hệ sau sự kiện. Thông tin về giá, thuế, vận tải và khả năng cung ứng cần được cập nhật rõ ràng với đối tác.
Ở vai trò hiệp hội, ông Ngô Sỹ Hoài kiến nghị tăng phối hợp với cơ quan quản lý và Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ để hỗ trợ doanh nghiệp về dữ liệu, thiết kế và kết nối thị trường. Theo ông, hiệu quả hỗ trợ cần được đánh giá bằng đơn hàng có lợi nhuận, khách hàng quay lại và khả năng giao hàng ổn định.
Ông đồng thời khuyến nghị phát triển thêm thị trường xuất khẩu và thị trường trong nước. Với giai đoạn 2027-2028, duy trì khách hàng Hoa Kỳ và đa dạng hóa đầu ra cần được thực hiện song song. Những quyết định đầu tư phải dựa trên khả năng tạo lợi nhuận và diễn biến chính sách thực tế.
Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn


