EUDR và cuộc đua chinh phục đơn hàng của doanh nghiệp gỗ, nội thất

Tại hội thảo “Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027: EUDR, xu hướng thiết kế và chiến lược đón đầu tương lai” do Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) tổ chức chiều 12/11, TS Trương Tất Đơ, Thư ký Tổ công tác EUDR lĩnh vực lâm nghiệp, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, ngành gỗ đang đẩy nhanh công tác chuẩn bị đáp ứng Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

Minh bạch nguồn gốc gỗ để đáp ứng EUDR

Theo ông Đơ, EUDR đặt ra ba yêu cầu đối với hàng hóa: không gây mất rừng, tuân thủ pháp luật quốc gia sản xuất và có đầy đủ dữ liệu phục vụ thẩm định, truy xuất nguồn gốc.

Dù chiếm tỷ trọng nhỏ trong xuất khẩu gỗ Việt Nam, thị trường châu Âu có vai trò quan trọng trong việc thiết lập tiêu chuẩn. Nhiều quốc gia khác cũng đang xây dựng quy định tương tự. Vì vậy, đáp ứng EUDR không chỉ phục vụ xuất khẩu sang EU mà còn giúp doanh nghiệp thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Việt Nam đã được EU xếp vào nhóm quốc gia có rủi ro thấp về mất rừng, qua đó giảm mức độ kiểm tra so với nhóm rủi ro cao. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải chứng minh tính hợp pháp và khả năng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã công bố phiên bản đầu tiên của bản đồ ranh giới rừng năm 2020 vào ngày 20/10. Hệ thống được xây dựng trên cơ sở dữ liệu hiện trạng rừng, kết hợp ảnh viễn thám, đối chiếu bản đồ quốc tế và kiểm chứng thực địa.

Theo ông Đơ, các bản đồ toàn cầu mà nhà mua hàng quốc tế thường sử dụng có thể chưa phản ánh chính xác một số mô hình nông lâm kết hợp, diện tích rừng ngoài quy hoạch hoặc hiện trạng rừng tại Việt Nam.

“Chúng tôi xây dựng bản đồ ranh giới rừng năm 2020 của Việt Nam để giảm sai lệch dữ liệu, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp và người dân”, ông Đơ nói.

Bản đồ phân loại dữ liệu thành ba nhóm: vùng xanh có thông tin thống nhất về hiện trạng rừng; vùng vàng chưa xác định rõ; vùng đỏ có sự sai khác, cần tiếp tục rà soát. “Doanh nghiệp có thể truy cập website của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (EUDR.VNFOREST.GOV.VN) để tra cứu tọa độ, đối chiếu thông tin lô đất, lô rừng và đánh giá nguy cơ không đáp ứng EUDR”, ông Đơ nói và cho biết thêm, việc triển khai vẫn gặp khó khăn do dữ liệu đất đai, địa chính, rừng và vùng trồng còn phân tán tại nhiều cơ quan. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ, nông dân và chủ rừng hạn chế về năng lực quản lý dữ liệu, kỹ thuật và chi phí tuân thủ.

Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đang hoàn thiện hệ thống pháp lý, xây dựng kho dữ liệu truy xuất nguồn gốc, hướng tới cấp bảng kê lâm sản điện tử. Ông Đơ khuyến nghị, doanh nghiệp chủ động rà soát chuỗi cung ứng, đánh giá rủi ro, ưu tiên nguyên liệu hợp pháp, có chứng chỉ và truy xuất được nguồn gốc.

Chia sẻ quan điểm của nhà mua hàng châu Âu, ông Reine Karlsson, Giám đốc điều hành Scale Up Oy Ltd cho rằng, chứng chỉ riêng lẻ chưa đủ để đáp ứng EUDR. Doanh nghiệp phải chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ lô đất, nguyên liệu đầu vào, lô sản xuất đến thành phẩm.

Theo ông Karlsson, hệ thống truy xuất cần được xây dựng ngay trong quá trình phát triển sản phẩm, thay vì đợi hoàn thành đơn hàng mới thu thập chứng từ.

“Khi dữ liệu truy xuất nguồn gốc và tuân thủ được gửi cùng báo giá, nhà mua hàng sẽ có cơ sở đáng tin cậy hơn để đưa ra quyết định”, ông Karlsson chia sẻ.

Đổi mới sản phẩm, mở rộng cơ hội xuất khẩu

Bên cạnh yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu, những thay đổi tại thị trường Hoa Kỳ cũng đang tác động đến chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp nội thất Việt Nam.

Ông Trần Lâm Sơn, Phó Chủ tịch HĐTV Thiên Minh cho biết, thị trường nội thất Mỹ có quy mô khoảng 125 tỷ USD, đang phân hóa mạnh trong bối cảnh thị trường nhà ở tăng trưởng chậm và người tiêu dùng nhạy cảm với giá cả.

Các nhà bán lẻ Mỹ ngày càng siết chặt quản lý hàng tồn kho, ưu tiên nhà cung cấp giao hàng ổn định, linh hoạt về số lượng và có khả năng hỗ trợ phân phối nội địa. Nhu cầu cũng chuyển sang các sản phẩm nội thất bọc đệm, có thể điều chỉnh tư thế, tích hợp công nghệ và tiện ích chăm sóc sức khỏe.

Theo ông Sơn, doanh nghiệp Việt Nam cần xác định đúng phân khúc, đầu tư thiết kế và xây dựng thương hiệu riêng để nâng giá trị sản phẩm, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.

Ông Joseph Tran, Giám đốc điều hành Direct Source Vietnam nhận định, nhà mua hàng quốc tế không chỉ tìm kiếm đơn vị sản xuất bàn ghế mà còn cần đối tác có khả năng phát triển sản phẩm, lựa chọn vật liệu phù hợp và đưa ra giải pháp cho không gian sống.

Cùng quan điểm, ông Jerome Pham, nguyên Giám đốc điều hành Home Depot Vietnam cho rằng, giá cạnh tranh có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, nhưng để duy trì hợp tác lâu dài cần tạo khác biệt về thiết kế, chất lượng, tốc độ giao hàng và dịch vụ.

Khi tham gia hội chợ, doanh nghiệp cần chứng minh năng lực cung ứng, khả năng đáp ứng nhu cầu đối tác, thay vì chỉ tập trung trưng bày mẫu mã.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA, đại diện Ban tổ chức HawaExpo, cho biết, bên cạnh xúc tiến thương mại, HawaExpo chú trọng kết nối doanh nghiệp với nhà mua hàng quốc tế.

Trong khuôn khổ sự kiện, hoạt động kết nối giao thương HawaExpo Preshow thu hút khoảng 100 doanh nghiệp Việt Nam làm việc trực tiếp với 30 văn phòng đại diện mua hàng quốc tế.

“Chuỗi hoạt động Preshow giúp doanh nghiệp nắm bắt yêu cầu thị trường, lựa chọn sản phẩm phù hợp và chuẩn bị tốt hơn cho hội chợ. Qua đó, chúng tôi mong muốn hỗ trợ doanh nghiệp chủ động thích ứng, biến áp lực tuân thủ thành lợi thế cạnh tranh trong năm 2027”, ông Mẫn cho hay.

HawaExpo 2027 diễn ra từ ngày 3 – 6/3/2027 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP.HCM, dự kiến quy tụ hơn 500 nhà triển lãm với hơn 2.700 gian hàng, đón khoảng 20.000 nhà mua hàng và khách tham quan chuyên ngành đến từ 100 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Hội chợ sẽ liên kết với Hội chợ Quốc tế Phong cách Ngoài trời Quy Nhơn (QFair), diễn ra ngày 5 – 8/3/2027 tại Bình Định, giúp khách quốc tế tiếp cận nguồn cung nội thất trong nhà và ngoài trời trong cùng hành trình giao thương.

Nguồn: nongnghiepmoitruong.vn