Những yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng, an toàn dữ liệu giao thương và bảo vệ bản quyền thiết kế đang đặt dữ liệu số vào vị trí đặc biệt quan trọng. Với ngành gỗ Việt Nam, năng lực quản trị và bảo vệ dữ liệu không chỉ giúp đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mà còn trở thành điều kiện để giữ vững thị phần trên thị trường toàn cầu.
Sức ép minh bạch dữ liệu số
Theo số liệu từ Cục Hải quan Việt Nam, 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 10,2 tỷ USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, nhóm sản phẩm gỗ chế biến đạt 6,6 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu xuất khẩu.
TP.HCM đóng góp gần 3,93 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong nửa đầu năm, tiếp tục khẳng định vai trò là đầu mối logistics và giao thương quốc tế của ngành. Hoa Kỳ vẫn là thị trường lớn nhất với 5,1 tỷ USD, chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch; tiếp đến là Trung Quốc đạt 1,5 tỷ USD, tăng 46,4%; Nhật Bản đạt 1,3 tỷ USD và Hàn Quốc đạt 397 triệu USD.
Đáng chú ý, xuất khẩu sang Hà Lan tăng 104% và Đức tăng 47%, cho thấy dư địa từ thị trường châu Âu vẫn rất lớn.
Kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam 7 tháng đầu năm 2026 đạt 10,2 tỷ US
Tuy nhiên, mức tăng trưởng 5,6% vẫn thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng 21,7% của xuất khẩu cả nước. Bên cạnh chi phí logistics và yêu cầu ngày càng cao về sản xuất xanh, doanh nghiệp gỗ đang chịu sức ép lớn từ các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc và yêu cầu chứng minh tính hợp pháp của nguyên liệu, trong đó có Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).
Điều này khiến dữ liệu trở thành một phần không thể tách rời của hàng hóa xuất khẩu. Từ nguồn gốc nguyên liệu, quá trình sản xuất, vận chuyển đến thông tin giao dịch, mỗi mắt xích đều cần được lưu trữ, kiểm chứng và chia sẻ một cách chính xác.
Ở góc độ an ninh kinh tế, một hệ thống dữ liệu thiếu minh bạch hoặc không được bảo vệ đầy đủ có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị giả mạo xuất xứ, sai lệch thông tin chuỗi cung ứng, tranh chấp thương mại hoặc trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng xuyên biên giới.
Khi dữ liệu trở thành tài sản cạnh tranh
Thị trường nội thất toàn cầu đang tiếp tục mở rộng. Riêng thị trường châu Âu được dự báo đạt quy mô 277,2 tỷ USD vào năm 2026 và có thể tăng lên 358,3 tỷ USD vào năm 2031. Đồ gỗ Việt Nam cũng đang duy trì thị phần đáng kể tại nhiều thị trường như Nhật Bản và Canada.
Trong bối cảnh đó, bài toán của ngành không còn đơn thuần là xuất khẩu bao nhiêu, mà là tạo ra bao nhiêu giá trị trên mỗi sản phẩm và giữ được vị trí nào trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Muốn chuyển từ gia công sang tự thiết kế, làm chủ thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng, doanh nghiệp buộc phải đẩy mạnh chuyển đổi số. Nhưng càng số hóa, dữ liệu càng trở thành tài sản có giá trị và cũng là mục tiêu của các rủi ro mới.
Thông tin truy xuất nguồn gốc có thể bị can thiệp, mã QR bị làm giả, dữ liệu chuỗi cung ứng bị chỉnh sửa hoặc đánh cắp. Các bản vẽ CAD, thiết kế 3D và mẫu mã độc quyền cũng có thể bị xâm nhập trước khi được đưa vào sản xuất. Trong khi đó, các cuộc tấn công giả mạo email doanh nghiệp nhằm thay đổi thông tin thanh toán hoặc mạo danh đối tác có thể gây thiệt hại trực tiếp cho hoạt động xuất khẩu.
Với doanh nghiệp gỗ, một cuộc tấn công mạng vì thế không chỉ làm gián đoạn hệ thống công nghệ thông tin. Nó có thể dẫn đến mất bí mật thiết kế, lộ dữ liệu khách hàng, đứt gãy giao dịch và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín trên thị trường quốc tế.
Tại Họp báo giới thiệu Hội chợ Quốc tế VIFA ASEAN 2026, ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký VCCI kiêm Giám đốc VCCI Chi nhánh Khu vực TP.HCM, cho rằng mục tiêu của ngành trong giai đoạn tới không chỉ là tạo ra những con số xuất khẩu cao hơn mà quan trọng hơn là tạo thêm giá trị từ mỗi sản phẩm, đơn hàng và mối quan hệ hợp tác quốc tế.
“Doanh nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng giá và năng lực sản xuất mà cần cạnh tranh bằng thiết kế, thương hiệu, chất lượng, tính bền vững, khả năng đổi mới và khả năng đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế”, ông Liêm nhấn mạnh.
Ông Trần Ngọc Liêm, Phó Tổng Thư ký VCCI kiêm Giám đốc VCCI Chi nhánh Khu vực TP.HCM phát biểu tại họp báo giới thiệu VIFA ASEAN 2026
Từ yêu cầu này, bảo vệ dữ liệu số và tài sản trí tuệ cần được nhìn nhận như một phần của năng lực cạnh tranh. Khi doanh nghiệp có thể chứng minh nguồn gốc sản phẩm bằng dữ liệu đáng tin cậy, bảo vệ được thiết kế và thông tin khách hàng, đồng thời duy trì an toàn cho các giao dịch xuyên biên giới, niềm tin với nhà mua hàng quốc tế cũng được củng cố.
Kết nối chuỗi cung ứng trong kỷ nguyên số
Trong bối cảnh ngành gỗ đứng trước yêu cầu đồng thời về mở rộng thị trường, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, VIFA ASEAN 2026 được tổ chức nhằm tạo thêm cơ hội kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà mua hàng và đối tác quốc tế.
Hội chợ Quốc tế Sản phẩm Nội ngoại thất và Mỹ nghệ Việt Nam ASEAN – VIFA ASEAN 2026 sẽ diễn ra từ ngày 2 đến 5/9/2026 tại Hall B, Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP.HCM. Sự kiện do Công ty CP Triển lãm VIFA Liên Minh tổ chức, dự kiến quy tụ hơn 200 doanh nghiệp với trên 600 gian hàng.
Bên cạnh các hoạt động kết nối B2B và chương trình VIP Buyer, một điểm nhấn của sự kiện là khu Pavilion của SIGTEX Vietnam 2026 tại Hall B, tập trung vào công nghệ xanh, máy móc công nghiệp, thiết bị điện – điện tử và năng lượng sạch.
Chia sẻ về định hướng kết nối giao thương, ông Đặng Quốc Hùng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thủ công Mỹ nghệ Gỗ Liên Minh, cho biết khu Pavilion của SIGTEX Vietnam 2026 được kỳ vọng tạo điểm nhấn kết nối giữa cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, sản xuất bền vững với mạng lưới nhà đầu tư và nhà mua hàng trong nước, quốc tế.
VIFA ASEAN đã trở thành hội chợ thường niên kết nối các doanh nghiệp nội thất và mỹ nghệ trong khu vực với thị trường quốc tế
Cùng với Vietnam International Sourcing 2026 được tổ chức tại Hall A SECC, các hoạt động kết nối giao thương tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Nhưng trong kỷ nguyên số, một chuỗi cung ứng mạnh không chỉ được đo bằng năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm hay giá thành. Chuỗi cung ứng đó còn phải có khả năng chứng minh nguồn gốc bằng dữ liệu đáng tin cậy, bảo vệ thông tin giao dịch và chống lại nguy cơ can thiệp từ không gian mạng.
Khi dữ liệu ngày càng trở thành “hộ chiếu” của hàng hóa trên thị trường quốc tế, đầu tư cho quản trị dữ liệu và an ninh mạng chính là đầu tư để ngành gỗ Việt Nam bảo vệ thị phần hôm nay và tạo lợi thế cạnh tranh cho chặng đường dài phía trước.
Nguồn: tapchianninhmang.vn
